Waarom spreken we over mensen met een gehoorbeperking?
Woorden doen ertoe. De manier waarop je iemand benoemt, kan invloed hebben op hoe die persoon zich gezien en aangesproken voelt. Daarom spreken we op deze website meestal over mensen met een gehoorbeperking.
Eerst de mens, daarna de beperking
Met de woorden ‘mensen met een gehoorbeperking’ staat de mens voorop. Een gehoorbeperking is één kenmerk van iemand. Het vertelt niet wie deze persoon is, wat iemand kan of hoe iemand het liefst communiceert.
Mensen met een gehoorbeperking vormen bovendien geen vaste groep. De één hoort gedeeltelijk, terwijl de ander weinig of niets hoort. Sommige mensen gebruiken Nederlandse Gebarentaal. Anderen communiceren met spraak, ondersteunende gebaren, spraakafzien of technische hulpmiddelen. Ook een combinatie hiervan is mogelijk.
Waarom kunnen woorden als beledigend worden ervaren?
Wanneer mensen worden omschreven als ‘de doven’ of ‘de slechthorenden’, kan het voelen alsof zij worden teruggebracht tot hun gehoor. De persoon achter de beperking verdwijnt dan naar de achtergrond.
Ook kunnen zulke woorden onbedoeld afstand creëren. Ze maken van mensen een aparte groep, terwijl iedereen in de eerste plaats gewoon mens is. Daarom kies ik meestal voor een omschrijving waarbij de persoon centraal staat.
Niet iedereen gebruikt dezelfde woorden
Taal is persoonlijk. Sommige mensen noemen zichzelf juist doof of slechthorend. Voor hen is dit geen belediging, maar een neutrale omschrijving of een belangrijk onderdeel van hun identiteit, taal en cultuur.
Er bestaat daarom geen benaming die voor iedereen hetzelfde voelt. Het belangrijkste is dat je respectvol communiceert en luistert naar de voorkeur van de persoon tegenover je.
Twijfel je? Dan kun je gewoon vragen: ‘Welke benaming gebruik jij het liefst?’
Daarmee laat je zien dat je de ander serieus neemt.
Respectvol communiceren
Respectvolle communicatie gaat over meer dan alleen de woorden die je gebruikt. Het helpt ook om:
- de persoon rechtstreeks aan te spreken;
- duidelijk oogcontact te maken;
- rustig en duidelijk te praten;
- niet overdreven te articuleren;
- niet zelf in te vullen wat iemand wel of niet kan horen;
- te vragen welke manier van communiceren prettig is;
- indien nodig een gebarentolk of ander hulpmiddel in te zetten.
Door open vragen te stellen, voorkom je aannames. Zo ontstaat er ruimte voor gelijkwaardig contact.
Bewust omgaan met taal
Taal verandert voortdurend. Woorden die vroeger vanzelfsprekend waren, kunnen later anders worden ervaren. Het is daarom goed om bewust stil te staan bij de taal die je gebruikt.
Op deze website spreken we meestal over mensen met een gehoorbeperking. Wanneer iemand zelf een andere benaming gebruikt, respecteren we die persoonlijke voorkeur.
Wil je binnen jouw organisatie bewuster en toegankelijker leren communiceren met mensen met een gehoorbeperking? Jacqueline verzorgt cursussen, workshops en lezingen over Nederlandse Gebarentaal en toegankelijke communicatie.